dinsdag 10 november 2015

Hoe regel je het auteursrecht op jouw lesmateriaal dat je deelt op het internet?


Veel leerkrachten maken zelf mooie digibordlessen, foto’s en afbeeldingen, uitlegfilmpjes, digitale lessen, handleidingen of andere interessant lesmateriaal dat zij aan anderen ter beschikking willen stellen door dit materiaal online te delen via één van de vele leermiddelenportals of via hun eigen edublog, sociale netwerken of Yurls.

Hoe regel je het auteursrecht (copyrigt) op jouw werk dat je met anderen wilt delen, zonder dat men jou iedere keer om toestemming moet vragen of men jouw werk mag gebruiken of hergebruiken... Ongetwijfeld weet je het antwoord en deel je het jou gemaakte lesmateriaal onder een 'Creative Commons'-licentie of geef je het vrij onder een 'CC0 publieke domein verklaring'. Maar voor hen die deze begrippen niet kennen, zet ik alles eens op een rijtje.

Lesmateriaal online delen doe je onder een Creative Commons Licentie

In het uitlegfilmpje 'Auteursrecht Xplained', legt Don Zuiderman (@donzuiderman) – docent ICT & Onderwijs bij Hogeschool Utrecht – op een duidelijke en eenvoudige manier de begrippen 'auteursrecht', 'creative commons' en 'publiek domein' uit. Dit filmpje is ook geschikt om aan oudere leerlingen te laten zien..



Moet je auteursrecht (copyright) op door jouw gemaakt werk aanvragen...?

Ergens in bovenstaand filmpje zegt Don Zuiderman:
"Het aanvragen van een copyright licentie kost veel tijd en geld..."
Dit is m.i. niet juist. Op de website Ius Mentis van ICT-jurist Arnoud Engelfriet staat op de pagina 'Aanvragen van auteursrecht' het volgende:
"Wie een tekst, foto of ander werk maakt, heeft daar automatisch auteursrecht op. Er is geen aanvraagprocedure zoals bij een octrooi (patent) of een merk. Ook hoeft een auteursrecht niet bij een officiiële instantie aangemeld, geregistreerd of gedeponeerd te worden. Er is ook geen vereiste om een copyright vermelding te voeren. Het copyright-teken (©) of de zin "All rights reserved" is dus niet nodig." Lees meer »
'Registreren van auteursrecht' kan handig zijn, want
"het is dus makkelijk om een auteursrecht te krijgen, maar het is zo wel lastig om later te bewijzen dat je de maker bent van een werk. Daar kan een registratie nuttig bij zijn." Lees meer »

Dè oplossing...

Dè oplossing is om al je lesmateriaal online te delen onder een Creative Commons licentie.
"Met een Creative Commons licentie behoud je al je rechten, maar geef je aan anderen toestemming om je werk te verspreiden, met anderen te delen of bij sommige licenties ook om het werk te bewerken. (Bron)"
Op www.klascement.info/cc/ vind je een mooie interactieve afbeelding over 'Creative Commons'.

De Creative Commons licenties

De Creative Commons licenties stellen makers in staat om hun materiaal
"dat wordt beschermd door het auteursrecht en aanverwante rechten voor bepaalde vormen van hergebruik vrij te geven, zonder dat de bescherming die het auteursrecht hen biedt, wordt opgegeven. Hiervoor zijn een aantal standaardlicenties ontwikkeld die gratis en voor iedereen op het internet beschikbaar zijn."
"Met een Creative Commons licentie behoud je al je rechten, maar geef je aan anderen toestemming om je werk te verspreiden, met anderen te delen of bij sommige licenties ook om het werk te bewerken. Het aanbieden van je werk onder een Creative Commons licentie betekent niet dat je je auteursrechten opgeeft. Zonder een Creative Commons-licentie zou iedereen expliciet toestemming aan je moeten vragen voor elk gebruik van je werk. Met een Creative Commons-licentie kan je in een keer aan iedereen duidelijk maken onder welke voorwaarden ze je werk mogen gebruiken zonder dat er telkens toestemming nodig is." Lees verder »

De 6 Creative Commons licenties (Bron)

'Creative Commons licenties' worden opgebouwd rond vier bouwstenen. Deze bouwstenen stellen vier gebruiksvoorwaarden voor die gecombineerd kunnen worden tot zes verschillende licenties.

Naamsvermelding. Je staat anderen toe om het werk waar jij auteursrecht op hebt te kopiëren, distribueren, vertonen, en op te voeren, en om afgeleid materiaal te maken dat op jouw werk gebaseerd is – maar uitsluitend als jij vermeld wordt als maker.

Niet-commercieel. Anderen mogen je werk kopiëren, vertonen, distribueren en opvoeren, alsmede materiaal wat op jouw werk gebaseerd is, mits niet voor commerciële doeleinden.

Geen Afgeleide Werken. Anderen mogen je werk kopiëren, distribueren, vertonen en opvoeren mits het werk in de originele staat blijft. Het is niet toegestaan dat anderen jouw werk gebruiken als basis voor nieuw materiaal.

Gelijk Delen. Je staat anderen toe om van jouw werk afgeleid materiaal te maken onder de voorwaarde dat zij het onder dezelfde licentie vrijgeven als het originele werk.


Met deze vier bouwstenen zijn in totaal zes verschillende 'Creative Commons licenties' samengesteld. Klik op de 'pictogrammen' of de namen voor een samenvatting van de licenties.

Naamsvermelding
Naamsvermelding - Gelijk Delen
Naamsvermelding - Niet Commercieel
Naamsvermelding - Niet Commercieel - Gelijk Delen
Naamsvermelding - Geen Afgeleide Werken
Naamsvermelding - Niet Commercieel - Geen Afgeleide Werken

Handige 'Creative Commons Licentie'-wizzard om jouw licentie te genereren

Op de pagina 'Kies een licentie' van de website 'Creative Commons Nederland' vind je een handige wizzard waarmee je door keuzes te maken de door jou gekozen licentie kunt samenstellen. Aan het eind vind je de HTML-code van de gekozen licentie. Je kunt die code bijvoorbeeld op je website of weblog overnemen.

Voor dit blog heb ik met die wizzard ook een 'Creative Commons licentie' gegenereerd:

Creative Commons-Licentie
Edu-Curator van André Manssen is in licentie gegeven volgens een Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen 4.0 Internationaal-licentie.

Voordat je met deze wizzard aan de slag gaat is het verstandig eerst de webpagina 'Checklist eerste keer – Dingen om over na te denken voordat je een Creative Commons-licentie op je werk toepast' door te lezen.

De 'Publieke Domein Verklaring'

Er bestaat ook een mogelijkheid om aan te geven dat je jouw werk vrij ter beschikking stelt, hetgeen betekent dat je jouw auteursrechten op geen enkele wijze zult claimen.
"In Nederland is het strikt gezien niet mogelijk om werken rechtstreeks in het publieke domein te plaatsen voordat het auteursrecht verlopen is. Volgens de Nederlandse Auteurswet is het  niet mogelijk om afstand te doen van alle auteursrechten, naburige rechten of databankenrechten. Een rechthebbende kan echter wel verklaren dat hij zijn rechten op geen enkele wijze zal uitoefenen. In de praktijk komt het er dan op neer dat de werken in het publieke domein terechtkomen. Creative Commons is een groot voorstander van deze mogelijkheid en heeft daarom een 'CC0 publieke domein-verklaring' opgesteld die deze manier van vrijgeven gemakkelijk maakt..."
Meer hierover vind je op 'Creative Commons Nederland' op de pagina 'Het publieke domein (CCO en PDM)'.

Met de 'CC0 verklaring' doe je dus afstand van jouw auteursrecht voor zover dit wettelijk is toegestaan:

CC0 verklaring

Tips!!

  • In de wizzard (hierboven beschreven) vind je ook de mogelijkheid om een 'Creative Commons licentie' te genereren die je op het lesmateriaal kunt plaatsen die je als download aanbiedt. Het zou er zo uit kunnen zien:

    Dit werk is gelicenseerd onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding 4.0 Internationaal.Ga naar http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ om een kopie van de licentie te kunnen lezen.

  • Op creativecommons.org/about/downloads/ kun je de bijbehorende pictogrammen (licentie-afbeeldingen) downloaden in verschillende formaten. Kun je in het lesmateriaal zetten boven de genoemde licentie plaatsen.

Websites over auteursrecht

En natuurlijk: Scoop.it! 'Auteursrecht en Creative Commons - Over Auteursrecht, Creative Commons op Internet', curated by André Manssen.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Plaats hier je reactie.

Opmerking: alleen leden van deze blog kunnen een reactie plaatsen.