woensdag 4 mei 2016

Zijn gratis webdiensten echt gratis of toch niet..? Prijskaartje..??


Het is alweer enige tijd geleden blogde ik  'Vanaf vandaag heb ik gratis 1000 GB opslag bij de clouddienst STACK!' Via Google+ ontving ik de volgende reactie:
"En wat vraagt Stack daarvoor terug?"
Het antwoord van een andere 'Google+'-er hierop was: "Een e-mailadres."

Kortom: de bovengestelde vraag is niet onterecht, want een veel gehoorde - of beter: gelezen - kreet op het internet is:
"Als een dienst gratis is, ben jij het 'product', want je betaalt voor die gratis dienst met je eigen persoonsgegevens...
Voorbeeld: Microsoft geeft gebruikers van Windows 7 en 8 de mogelijkheid om gratis te upgraden naar Windows 10. Commotie in computerland! Windows 10 wordt op jouw computer geïnstalleerd met een heleboel privacy onvriendelijke instellingen die je beter eerst kunt wijzigen. Koop je een nieuwe pc of laptop met Windows 10, dan heb je hetzelfde gedoe. En wat dacht je van het gratis Facebook..? Enfin: Noem maar op, noem maar op..!

Hoe voorkom je dat je het 'product' wordt van een gratis webdienst?

E-mail ontvang ik via de gratis e-maildiensten Gmail (eigendom van Google) en Outlook.com (eigendom van Microsoft). Beide e-maildiensten zijn 'cloud'-diensten en plaatsen ongevraagd reclame. Ik heb hier echter geen last, want ik gebruik in mijn browser de (omstreden) extensie AdBlok Plus. Deze handige en onmisbare extensie bespaart me – iedere keer als ik mijn mailaccounts open – de aanblik van allerlei irritante reclame. Maar.., het is logisch en begrijpelijk dat deze gratis diensten reclame plaatsen. Het zijn per slot van rekening bedrijven en die moeten – ook bij hetgeen ze gratis aanbieden – inkomsten genereren. Google en Outlook.com doen dit o.m. door het plaatsen van reclame. Het zelfde geldt voor Facebook, Twitter, Google+, e.d. Dat dit gevolgen kan hebben voor je privacy moet je – denk ik – dan maar accepteren. Een wil je weten wat deze webdiensten doen met jouw persoonlijke gegevens - die gevraagd worden bij het aanmelden bij deze diensten - dan moet je de 'privacyverklaringen' en 'algemene voorwaarden' van deze diensten grondig bestuderen. Maar wie doet dat..??

Hetzelfde geldt bij het gebruik van gratis online opslagdiensten als Google Drive, OneDrive (Microsoft), Dropbox, e.d.). Je weet ook niet of ze via een 'achterdeurtje' in de door jou opgeslagen documenten gluren...

Kort door de bocht...: wil je al die risico's niet lopen, dan moet je nergens een gratis account aanmaken. Beter nog: sluit je WiFi af of trek de kabel uit je computer. Gewoon géén internet gebruiken, dus. O ja, en bewerk je smartphone en tablet dan ook meteen met een hamer..!

Gratis webtools en webdiensten…

Er zijn op het web vele mooie en handige webtools en webdiensten te vinden die je voor jouw werk, privé of op school en in de klas kunt gebruiken. Veel van deze webtools/webdiensten bieden de mogelijkheid om een gratis account aan te maken en bieden de tool/dienst aan in zowel een gratis als een betaalde versie. Echter: vaak hebben die gratis versies – uitzonderingen daargelaten – toch een 'prijs'… Door een vinkje te plaatsen of gewoon door een account aan te maken, verklaar jij je akkoord met de gebruiks- en privacyvoorwaarden.

Het is dus een goede zaak om die gebruiks- en privacyvoorwaarden altijd eerst goed te lezen, want daar vind je meestal iets over de 'prijs' die je moet betalen voor zo’n (gratis) account.

Voorbeelden van wat je mogelijk 'betaalt' voor 'gratis'…

  • De gratis versie heeft minder mogelijkheden en functionaliteiten dan de betaalde versie. Vaak vind je op de website een pagina met een overzicht met de verschillen tussen de gratis en betaalde versie.
  • De gratis versie heeft slechts de mogelijkheid om maar een beperkt aantal bestanden te bewaren of aan te maken.
  • De gratis versie heeft slechts beperkte hoeveelheid ruimte om de gemaakte bestanden op te slaan.
  • Het opnemen van bijvoorbeeld een gratis uitlegfilmpje is aan een bepaalde tijd gebonden.
  • Aan de gratis versie is reclame (adds) toegevoegd. Wil je geen reclame hebben, dan moet je bij veel van deze websites de betaalde versie nemen.
    Bekijk eens de website 'Internetisnietgratis.nl'. Hier wordt uitgelegd dat je geen adblockers moet gebruiken, want - zo zeggen zij - een website plaatst reclames om de betreffende site voor jou gratis toegankelijk te houden.
  • Gratis versies plaatsen vaak datgene wat je hebt gemaakt openbaar. Er geen mogelijkheid om het gemaakte af te schermen en bijv. alleen toegankelijk te maken voor je klas.
  • Het gebruik gaat - hoe dan ook - op de een of andere manier altijd ten koste van je privacy. Jouw e-mailadres en eventuele andere persoonlijke (profiel)gegevens zijn goud waard. En niet te vergeten: jij ontvangt ongevraagde reclame (spam). Het is soms ook niet mogelijk om jouw account zelf te verwijderen. Je gegevens blijven dus in het bezit van de betreffende webdienst en je moet allerlei trucs gebruiken om jouw persoonlijke gegevens onbruikbaar te maken.
  • De webdienst kan het door jouw gemaakte materiaal - zonder jou om toestemming te vragen - gebruiken. Vaak staat dat in de 'gebruiksvoorwaarden'. Maar, lees jij die..?
  • Bij gratis software (freeware) loop je - als je niet goed uitkijkt - ook het risico dat er software (malware, e.d.) wordt geïnstalleerd die je helemaal niet wilt hebben. Je vergat de 'vinkjes' te verwijderen!

Voordat je een gratis account aanmaakt…

Wil je een webtool/webdienst uitproberen, maak dan niet meteen - onder ‘t motto 'Oh, wat leuk!!' - een gratis account aan, maar…
  • Ga eerst eens kritisch rondkijken op de site en lezen wat er allemaal wordt vermeld en geboden.
  • Vraag je af of je de betreffende tool/dienst echt nodig hebt en hoe vaak  je de tool/dienst denkt te gaan gebruiken. Kortom: heeft het gebruik van de tool meerwaarde voor/bij jouw les(sen)?
  • Lees de gebruiks- en privacyvoorwaarden goed.
  • Zoek eens op het internet naar recensies (reviews) over de tool/dienst; wat zijn de ervaringen van anderen?
  • Zijn er (Nederlandstalige) handleidingen op het internet te vinden of videotutorials (bijvoorbeeld op YouTube).
  • Biedt de webtool/webdienst zelf een handleiding, 'help'-pagina’s en/of FAQ?
  • Biedt de gratis versie de mogelijkheden die je zoekt of worden die alleen geboden door de betaalde versie?
  • Heb je al iets op je pc staan dat wellicht dezelfde mogelijkheden/functionaliteiten biedt. Bijvoorbeeld 'Microsoft OneNote' en 'Evernote'.

Wil je de webtool/webdienst gebruiken voor jouw lessen..?

Vraag je dan af:
  • Is de tool/dienst te integreren in de lessen (zie TPACK)?
  • Is hetzelfde te bereiken door gebruik te maken van de op de schoolcomputers geïnstalleerde software?
  • Heeft het gebruik van de tool/dienst meerwaarde voor mijn lessen?
  • Zijn andere collega’s ook geïnteresseerd in een mogelijk gebruik van de tool/dienst (dit i.v.m. eventuele onderwijslicenties)?
  • Beantwoordt de tool/dienst aan mijn verwachtingen? Dat betekent dus: uitproberen!
  • Moeten leerlingen om de webtool/webdienst te kunnen gebruiken zelf een account aanmaken of is het mogelijk een account aan te maken voor jouw hele klas. Leerlingen loggen dan in met een code o.i.d.

Een gratis account maken...

Besluit je toch  gratis account aan te maken
  • Maak dan een gratis account aan met een 'wegwerp' e-mailadres (bijvoorbeeld 'Ten Minute Mail' en gebruik i.p.v. je echte naam een alias. Noteer – behalve die inloggegevens – ook de URL van de betreffende website, want als je vaak allerlei webtools gebruikt ben je die zo vergeten.
  • Voldoet de webtool niet aan jouw verwachtingen, beëindig dan het account. Zijn daar géén mogelijkheden voor stuur dan een mailtje aan de beheerder. Lukt dat ook niet, probeer dan wat te 'rommelen' met je inloggevens bij het profiel. Soms staat er bij de gebruiksvoorwaarden dat als je de site een bepaalde tijd niet hebt bezocht het account wordt verwijderd.
  • En.., als je vindt dat een webtool aan al jouw verwachtingen dan wel eisen voldoet en je hebt het geld er voor over, overweeg dan een betaalde versie te nemen. Maar.., wees ook hier kritisch! Kijk dus goed hoe je (veilig) online voor het gebruik van de webtool moet betalen en of dat kan vanuit Nederland!

En voor alles wat je online zet, geldt…

Bewaar van alles dat je opslaat bij een 'cloud'-opslagdienst een 'kopietje' van de geüploade afbeeldingen, documenten en filmpjes op jouw pc of draagbare harde schijf als een soort van back-up. Webdiensten hoeven niet 'het eeuwige leven' te hebben. Als zo’n webdienst om een of andere reden 'uit de lucht' gaat, 'crasht' of wordt gehackt ben je alles kwijt.
Het is ook mogelijk om de bestanden die je in de 'cloud' opslaat te 'versleutelen' met een encryptieprogramma, bijvoorbeeld 'AES-crypt'. Aan het einde van deze blogpost verwijs ik naar een aantal artikelen over hoe je jouw online persoonlijke gegevens kunt beschermen.


Tot slot...

Hoe je het ook wendt of keert, op het internet geef je op de een of andere manier iets van je privacy weg. Het is gebeten worden door de hond of de kat, maar gebeten word je. Zelfs de moderne - ook gratis - browsers spelen met je privacy. En wat denk je van de gratis zoekmachines... Wil je veilig zoeken, dan schijnt DuckDuckGo 'privacy'-vriendelijk te zijn, getuige het artikel 'Veilig en anoniem zoeken met DuckDuckGo' op de website van Computer!Totaal. Browsers waar je privacy 'veilig' is, zijn er ook. Een overzicht vind je op Techworld: 'The best 7 secure browsers 2015' en ComputerWorldUK: '6 best browsers for privacy 2016'.

En voor wat de vraag over de 'prijs' die je betaald voor het gratis STACK. Hier vind je de 'privacy policy' en de 'algemene voorwaarden' van TransIP

Mocht ik in deze blogpost belangrijke aandachtspunten zijn vergeten, dan zou ik het zéér op prijs stellen als je deze via de reacties wilt aanvullen.

Artikelen over 'gratis webdiensten echt gratis..?'

"Het is zo goed als onmogelijk om aan online surveillance door bedrijven te ontkomen, schrijft vooraanstaand onderzoeker en gastauteur Chris Jay Hoofnagle van de University of California, Berkeley. Het wordt tijd om het begrip 'gratis' op internet te herdefiniëren en te heroverwegen, stelt hij..." Lees het volledige artikel »

"Facebook, Google, LinkedIn en nog duizenden andere, gratis diensten op het internet. Geweldig, maar... luidt het gezegde niet: ‘There is no such thing as a free lunch’? Reclame, zegt u? Zeker, maar dat is lang niet het hele antwoord..." Lees het volledige artikel »

"Gratis klinkt menigeen verleidelijk in de oren. De meesten van ons vinden het fijn om iets gratis te krijgen. Als iets gratis is dan komen er vaak veel mensen op af. Logisch, zul je denken. Op de een of andere manier worden we er vrijwel allemaal door aangetrokken. Dat weten slimme marketing mensen ook. Die gebruiken dit dan ook vaak als lokmiddel om het zo maar eens uit te drukken. Is dat erg? Dat ligt eraan, wat jij ervoor terug moet doen! Hè, je hebt toch over gratis?
Ja, ik heb het over gratis! Dat wil nog niet zeggen dat alles wat gratis lijkt het ook is. De lucht die is gratis en moederliefde dat ook. Maar verder is weinig echt gratis..." Lees het volledige artikel »

"Veel is gisteren al gezegd over de overname van WhatsApp door Facebook. Deze post voegt daar nog wat woorden aan toe - over innovatie, groei en verwoesting. En over hoe die mechanismen ons, de consument, raken. Als gebruikers, maar ook als product. Want bedenk: als je niet betaalt voor een product, ben je zélf het product. Over 'secure' alternatieven als Telegram (spoiler: dat is niet de beste keus als je encryptie serieus neemt) en Surespot. En over hoe dat wellicht je privacy raakt..." Lees het volledige artikel »

Artikelen over 'hoe bescherm je jouw persoonlijke gegevens'

"The internet has changed our lives in countless positive ways, but it has a dark side. Personal privacy has been lost, leaving you at risk from shady individuals, companies and security agencies. But there are steps you can take to limit your exposure..." Lees het volledige artikel »

"Protecting your personal information can help reduce your risk of identity theft. There are four main ways to do it: know who you share information with; store and dispose of your personal information securely, especially your Social Security number; ask questions before deciding to share your personal information; and maintain appropriate security on your computers and other electronic devices..." 

"Veel mensen hebben niet alleen in de echte wereld een identiteit, maar ook op het internet. Er wordt dan ook wel gesproken van een digitale of virtuele identiteit. Doordat je op het internet op veel plekken persoonlijke informatie achterlaat, op waarheid gebaseerd of niet, creëer je op het internet een (of meerdere) identiteit(en).  Deze identiteit is, zonder dat je daar zelf goed zicht op hebt, in te zien door andere internetgebruikers. Onbekenden kunnen zo van alles over jou te weten komen. Ga daarom veilig om met persoonlijke gegevens die je op het internet achterlaat..." Lees het volledige artikel »

"Je privacy en veiligheid zijn online steeds vaker in het geding. Maar wat kun je eraan doen? De Internetvrijheid Toolbox geeft (praktische) antwoorden en stappenplannen.Je herkent het vast: Je hoort steeds vaker dat je privacy en veiligheid online in het geding zijn, maar je weet niet wat je eraan kunt doen. Gelukkig hoef je geen technologie-expert te zijn om jezelf te kunnen beveiligen. Veel risico’s kun je met een beetje hulp zelf afvangen. Door een sterk wachtwoord te gebruiken, bijvoorbeeld, in plaats van voor al je accounts dezelfde. Of door regelmatig je computer te updaten, een privacy-vriendelijke browser te gebruiken en bewuster te zijn van wat je deelt op sociale media.Voor informatie over deze onderwerpen en meer, kun je terecht bij de Internetvrijheid Toolbox: hét adres voor al je vragen over privacy, vrijheid en veiligheid online..." Lees het volledige artikel »

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Plaats hier je reactie.

Opmerking: alleen leden van deze blog kunnen een reactie plaatsen.